Zanim zamachasz brazylijską flagą…


afrykańscy kibice Brazylii w Soweto (fot: Marcello Casal jr./ABr)

W Brazylii jest w tych dniach dosłownie wszędzie: na samochodach, autobusach, balkonach, przed domami, na koszulkach. Dzisiaj, w dniu debiutu brazylijskiej reprezentacji na Mundialu w RPA będzie jej jeszcze więcej – bez wątpienia załopocze na wszystkich kontynentach, bo Canarinhos swych fanów mają w każdym zakątku naszej planety. To m.in. dzięki nim brazylijska flaga jest jedną z najlepiej rozpoznawalnych na świecie. Mało kto jednak, nawet wśród Brazylijczyków, zna dobrze jej historię i symbolikę.

uliczny malarz w Rio de Janeiro (fot: Rodrigo Lobo)

aktualna flaga Brazylii

Nardowy sztandar Brazylii o obecnej kolorystyce i symbolice przyjęty został dekretem numer 4, wydanym 19 listopada 1889 roku i podpisanym przez członków ówczesnego rządu tymczasowego, z Marszałkiem Deodoro da Fonseką na czele. Wydarzenie to związane było bezpośrednio z nastaniem republiki, które miało miejsce zaledwie cztery dni wcześniej. W dokumencie określono także wygląd innych narodowych symboli: herbu oraz pięczęci.

Flaga została zaprojektowana przez profesora Teixeirę Mendesa we współpracy z Miguelem Lemosem (obaj byli znanymi pozytywistami, zwolennikami francuskiego filozofa Augusta Comte) oraz astronomem Manuelem Pareirą Reisem. Wykonawstwem zajął się malarz Décio Vilares.

Bandeira do Brasil jest zielonym prostokątem o stosunku boków 7 do 10 z umieszczonym w centralnym punkcie żółtym rombem (w heraldyce zwanym rautem). Wewnątrz rombu znajduje się niebieskie koło przedstawiające sklepienie nieba z gwiazdami, przecięte białym pasem, na którym widnieje motto republiki: Ordem e Progresso (Ład i postęp).

Tradycyjnie uważa się w Brazylii, że dominujące na fladze kolory zielony i żółty symbolizują, odpowiednio, jej lasy i bogactwa mineralne, ze złotem na czele. Nierzadko spotyka się też opinie, że żółcień oznacza słońce, które intensywnie oświetla Brazylię przez większość roku, i które w połączeniu z zielenią przedstawia braterstwo Brazylijczyków z narodami afrykańskimi. Niebo obecne na fladze odwołuje się, w popularnych wierzeniach, do morskich wypraw Portugalczyków, a biała wstęga do potężnej rzeki Amazonki.

Flaga Cesarstwa Brazylii

Jednak wbrew przekonaniom znacznej części brazylijskiego społeczeństwa, żaden z dekretów ustanawiających wygląd państwowej flagi (również ostatni ją aktualizujący z 1992 roku) nie mówi ani słowa o znaczeniu, czy symbolice przyjętych barw i kształtów. Historycy nie mają jednak wątpliwości, że twórcy republikańskiej flagi po prostu inspirowali się jej wcześniejszym wyglądem, tym z czasów Imperium. Zieleń jest kolorem rodu Bragança, którego częścią był cesarz Pedro I, a także nawiązuje do osobistej flagi Pedro II, króla Portugalii. Z kolei żółta barwa rautu, który uważany jest za „żeńską” figurę heraldyczną, symbolizować ma ród Habsburgów, z którego pochodziła żona imperatora, Maria Leopoldyna.

Gwiazdy na sztandarze, których oryginalnie było 21 – dziś jest ich 27 – odwzorowują liczbę jednostek federacyjnych Brazylii, a ich wielkości i rozmieszczenie są szczegółowo określone w ustawie. Pozycja każdej z nich przypomina niebo nad Rio de Janeiro 15 listopada 1889 roku, o godzinie 20:30, widziane spoza sfery niebieskiej (czyli„z kosmosu”).

Sfera niebieska flagi Brazylii

Gwiazda położona na północnym biegunie i jedyna nad pasem (Spica w gwiazdozbiorze Panny) symbolizuje stan Pará, który w czasie ogłaszania republiki był najdalej wysuniętą na północ częścią Brazylii (dziś jest to Roraima). Na przeciwległym, południowym biegunie znajduje się gwiazda Polaris Australis z gwiazdozbioru Oktanta, która wskazuje Dystrykt Federalny ze stolicą Brasilią. W sumie 27 gwiazd reprezentuje 9 gwiazdozbiorów, a jeden z nich – Krzyż Południa – przedstawia 5 najważniejszych ówcześnie stanów Brazylii: São Paulo, Rio de Janeiro, Minas Gerais, Bahia i Espírito Santo. Wszystkie gwiazdy znajdujące się na fladze można gołym okiem dostrzeć z terenu Brazylii, jednak nie wszystkie o tej samej porze roku.

Motto republiki Ordem e Progresso, które zawsze pisane jest zielonymi literami, zaczerpnięte jest z pozytywistycznego hasła Augusta Comte: „Miłość jako zasada, ład jako podstawa, postęp jako cel.”. Z powodu tego napisu oraz niesymetrycznego odwzorowania gwiazd i wobec faktu, że flaga powinna wyglądać jednakowo z obu stron, jej centralne koło szyje się zazwyczaj z dwóch warstw materiału.

Flaga Brazylii obwoiązująca od 15 do 19 listopada 1889 r.Po wprowadzeniu nowego ładu politycznego (15 listopada 1889), a przed ogłoszeniem dekretu o symbolach narodowych (4 dni później) obowiązywała inna flaga, inspirowana tą ze Stanów Zjednoczonych, choć w żółto-zielonej tonacji i z mniejszą liczbą gwiazd. Da Fonseca, który był cesarskim żołnierzem, natychmiast zawetował jej wygląd zastępując ją projektem Mendesa nawiązującym do flagi sprzed republiki. Warto też dodać, że jedna z odrzuconych wówczas propozycji, przygotowana przez pisarza Júlio Ribeiro, jest dziś oficjalnym symbolem stanu São Paulo.

Obowiązująca od 1889 do 1960 roku flaga z 21 gwiazdami

Pierwsza wersja narodowej flagi liczącej 21 gwiazd przetrwała 70 lat, kiedy to 1 czerwca 1960 roku dodano kolejną, symbolizującą nieistniejący już dziś stan Guanabara. Kilka lat później (28 maja 1968) dorzucono następną, gdy powstały stany Acre i Mato Grosso do Sul, a zniknęła z mapy Guanabara. Ostateczny, dzisiejszy wygląd powiększony o Amapę, Roraimę, Rondônię i Tocantins zaprezentowano 11 maja 1992.

Istnieją szczegółowe zasady, jak obchodzić się z flagą i jak ją prezentować. Brazylijczycy mają prawo używać jej do wyrażania patriotycznych uczuć niemal w każdy sposób, w ramach poszanowania symboli narodowych. Oprócz budynków administracji państwowej, gdzie powinna wisieć zawsze, zaleca się, by raz w tygodniu powiewała także nad szkołami. Flaga może być wywieszana o każdej porze, ale za właściwe godziny przyjmuje się 8 rano i 6 po południu. Wciągnięta nocą, powinna być oświetlona. Powinna znajdować się w centralnym, zaszczytnym miejscu, przed innymi flagami, a podnoszona z nimi, powinna pierwsza osiągać szczyt masztu i ostatnia z niego schodzić.

Flaga Mercosur

Od grudnia 2009 roku obok flagi państwowej, na budynkach publicznych, obecna ma być również flaga Mercosuru (w Brazylii nazywanego po portugalsku Mercosulem), która – nota bene – zawiera obecne także na brazylijskiej chorągwi gwiazdy Krzyża Południa.

Szczególny przykład brazylijskiej flagi można znaleźć w stołecznej Brasilii na Praça dos Três Poderes (Placu Trzech Władz). Szeroka na 14 i długa na 20 metrów, góruje na wysokości 100 metrów ponad trzema najważniejszymi budynkami rządowymi w Brazylii: Palácio do Planalto (siedziba Prezydenta, władzy wykonawczej), Sądu Najwyższego (sądowniczej) i Zgromadzenia Narodowego (ustawodawczej). W każdą pierwszą niedzielę miesiąca odbywa się uroczystość wymiany flagi, która – z powodu swojej wielkości i wagi – jest szybko niszczona przez wiatr. Ceremonia odbywa się zwykle w obecności przedstawicieli wojsk lądowych, lotnictwa i marynarki wojennej. Maszt, na którym zawisa sztandar, jest jedną z największych konstrukcji tego typu na świecie.

PS. Wszystkich kibiców brazylijskiej reprezentacji (i latynoskiego futbolu) zapraszamy do specjalnego mundialowego działu naszego forum dyskusyjnego. Wszelkie prognozy, komentarze, reakcje dotyczące występów ekip z Ameryki Łacińskiej są mile widziane.

Prześlij dalej:

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.